De beiaard van Ieper

De restauratie van de Lakenhallen is in een nieuwe fase aanbeland. Voor de verdere restauratiewerken is het nodig dat de beiaard de Belforttoren verlaat. Maar een instrument van dergelijke omvang stockeer je niet zomaar. Het immense klokkenspel bestaat uit 49 klokken en is met bijna twaalf ton het zwaarste van alle muziekinstrumenten. De klokken vinden tot de zomer tijdelijk onderdak in de bibliotheek en het stadsarchief. Kom je een kijkje nemen? 

Het Beeldenplein als exporuimte
Wie op het Beeldenplein komt, ziet dus de échte beiaardklokken aan de vele ramen prijken. In de aanloop naar Pasen voorziet het stadsarchief de nodige historische duiding. De archiefmedewerkers gingen op zoek naar foto's, affiches, bouwplannen en documenten die de rijke geschiedenis van de beiaard documenteren. Het resultaat is een coronaproof raamtentoonstelling in een frisgroen kleedje. Wist je bijvoorbeeld dat de zeven grootste klokken van de Ieperse beiaard een opschrift hebben? En dat de zwaarste klok Cieper 2.494 kg weegt? 

Middeleeuwse klokken
De geschiedenis van de beiaard gaat terug tot in de Middeleeuwen. In 1230 start de bouw van de Lakenhallen. Vijftig jaar later hangen er in de Belforttoren minstens twee klokken: een stadsklok en een ‘werckclocke’. Die laatste klok luidt het begin en het einde van de werkdag in. In 1609 krijgt het Belfort een handbespeelde beiaard zoals we die vandaag kennen: klokken verbonden met een stokkenklavier. Augustyn de Saint-Obert uit het Noord-Franse Cambrai is de allereerste Ieperse stadsbeiaardier. In de daaropvolgende eeuwen krijgt de beiaard extra klokken en een speeltrommel waardoor het klokkenspel automatisch kan spelen.

 Belfort in de Middeleeuwen
De Belforttoren in 1363 nagetekend door Julien Boutry.
A. Vandenpeereboom. Ypriana, deel I (Ieper, 1878).

Restauratie van de beiaard
In 1909 is het klokkenspel aan restauratie toe. Het Ieperse stadsbestuur bestelt een beiaard van 35 klokken. De nieuwe beiaard is geen lang leven beschoren. In november 1914 gaan de Lakenhallen en het Belfort in vlammen op.

 1909
De nieuwe beiaard met 35 klokken is klaar voor de inhuldiging, 1909.
Privécollectie ‘Westhoek verbeeldt’.

Bij de heropbouw van het Belfort houdt stadsarchitect Jules Coomans rekening met de installatie van een beiaard. De officiële inhulding volgt op 29 juli 1934 in aanwezigheid van Koning Leopold III.

 1934
Affiche van de inhuldiging van het Belfort, 29 juli 1934.
SAI, Collectie affiches voor 1970, 123.

Voor de millenniumviering van Ieper in 1962 beslist de gemeenteraad om de beiaard te verhuizen naar de derde verdieping van het Belfort en uit te bouwen tot een volwaardig instrument met 49 klokken. De plechtige inhuldiging van de vernieuwde beiaard vindt plaats op 14 juli 1963.

 1963
Stadsbeiaardier Elie Ryckelynck bespeelt de beiaard in het gezelschap van schepen Omer Robyn, mevrouw Marcella De Rop, West-Vlaams gouverneur Pierre Van Outryve-d’Ydewalle en de beiaardiers Gustaaf Nees  en Jacques Lannoy, 14 juli 1963.
Privécollectie ‘Westhoek verbeeldt’.

De voorbije vijftig jaar 
Eén van de binnenkoeren van de Lakenhallen wordt in 1971 officieel ingewijd als luisterplaats voor beiaardconcerten. In 2012 worden het klokkenspel, het klavier, de speelcabine en de technische toebehoren onder handen genomen. Ook het automatische spel en de klepels krijgen een opknapbeurt. Door de restauratiewerken is de Belforttoren momeneel gesloten, maar normaalgezien kan je via het In Flanders Fields Museum de toren beklimmen en de klokkenkamer bezichtigen. 

1971
Programmaboekje van de Beiaarddag op 6 juni 1971.
SAI, Collectie vliegende papieren, 1390.